1. Kısa Devre Hesabı (Industrial Facility)

Endüstriyel tesislerde kısa devre hesapları temel olarak AG ve OG için yapılır.

- 3 Faz Kısa Devre:
Ik = U/(√3xZtoplam)
• Ik = Kısa devre akımı (A)
• U = Hat gerilimi (V)
• Ztotal = Trafo + kablo + pano + busbar empedansı

Örnek:
• Trafo: 1.000kVA, 0.4kV AG
• Z% trafo: 6%
Nominal akım:
In = S/(√3xU) = 1.000.000/(1,732x400) ≈ 1.443 A
Kısa devre akımı:
Ik=In/Z
Ik =(1.443/6)x100 ≈ 24.050 A

2. Selektivite (Selectivity / Coordination)

Amaç: Arıza olduğunda sadece hatalı devreyi açmak, diğer devrelerin çalışmaya devam etmesini sağlamak.
• Şalterler, sigortalar ve röleler doğru zaman ve akım değerlerine göre seçilir.
• Zaman gecikmesi ve akım eşiklerine göre hesaplanır.

- Temel Selektivite Kuralları:
1. Zaman gecikmeli seçici (Time-Current Coordination):
o Ana şalter → daha hızlı açılmaz, alt devre → hızlı açılır
2. Anlık akım / RMS bazlı:
o Ana şalter akımı ≥ alt şalter kısa devre akımının %125–150
3. Örnek tablo:

Pano	Şalter Ikmax(kA)	Zaman Gecikmesi
Ana Pano	25	0,5s
Alt Devre-1	20	0,2s
Alt Devre-2	10	0,1s

Arıza Alt Devre 2’de → sadece o açılır, sistem kesintisiz çalışmaya devam eder.

3. Hesap Akışı

1. Trafo → kısa devre akımı
2. Kablo ve busbar empedansı ekle → toplam Ik
3. Her devre için kısa devre akımı ve zaman ayarını kontrol et
4. Selektiviteyi doğrula (TCC eğrisi)

• TCC Eğrisi (Time-Current Curve)
• Y ekseni → Açma süresi
• Alt devre eğrisi → ana devre eğrisinin altına düşmeli

4. Örnek: 400V Endüstriyel Tesis

• Trafo: 1.600kVA, 400/230V
• Kısa devre empedansı: %6
• AG Busbar: 400A nominal, Icu: 25kA

Hesap:
In = 1.600.000/(1,732x400) ≈ 2.309A
Ik =(2.309/6)x100 ≈ 38,483kA

Selektivite:
• Ana şalter Icu = 50kA, t = 0.5 s
• Alt şalter Icu = 25kA, t = 0.1 s
• Sonuç: Alt devre arızada açılır, ana pano çalışmaya devam eder.

Saha İpuçları
• AG tesislerde busbar ve kablo empedansı unutulmamalı,
• Trafoya yakın → yüksek Ik, busbar ve kablo seçimi kritik,
• Selektivite kontrolü yapılmazsa;
o Tesisin tamamının enerjisi kesilir.
o Üretim durur → büyük maliyet oluşur.
• Endüstriyel tesislerde genellikle;
o %95 AG selektivite
o %5 OG / trafo koruma ile tam selektivite sağlanır.

Tavsiye
Endüstriyel tesislerde;
• Kısa devre hesapları → busbar, pano ve kablo seçimi için yapılır.
• Selektivite → üretim sürekliliği için yapılır.
• Tüm hesaplar IEC 60909 / IEC 60269 standartlarına göre olmalıdır.